اوره فسفات شرکت K+S آلمان؛ انتخابی هوشمندانه برای کشاورزی پایدار و پربازده
مقدمه
دراین دوران مدرن که کشاورزی با چالشهایی مانند کمبود آب،کاهش حاصلخیزی خاک و تغذیه جمعیت رو به رشد جهان روبرو است اهمیت استفاده از کودهای کارآمد و با کیفیت بالا به منبع اصلی موفقیت در این صنعت تبدیل شده است.استفاده از کودهای بسیار محلول و جذب کننده نقش مهمی دراستفاده بهینه از منابع دارد.یکی از کارآمدترین کودها اوره فسفات است که توسط تولید کننده مشهور آلمانی K+S تولید می شود که با نام تجاری SoluUP در بازارهای بین المللی شناخته شده است.اثربخشی این کود به دلیل ترکیب شیمیایی منحصر به فرد،پاکیزگی فوق العاده و سازگاری کامل با سیستم آبیاری مدرن به ویژه برای خاکهای قلیایی و سنگی شگفت انگیز است.
دراین مقاله تلاش شده است که محصول وشرکت تولید کننده آن معرفی شود و همچنین خواص شیمیایی آن،مزایای کشاورزی،روشهای صحیح استفاده از محصول و همچنین اهمیت این محصول درافزایش حاصلخیزی خاک ومیزان تولیدات کشاورزی را بیان کند.
بخش اول: نگاهی به پیشینه و اعتبار شرکت K+S
K+S یک شرکت آلمانی است که نام آن از کلمات "کالی" (پتاسیم) و "نمک" (نمک) گرفته شده است.این شرکت به عنوان یکی از قدیمی ترین و معتبرترین شرکتهای کودهای شیمیایی در اروپا و در سراسر دنیا شناخته می شود.این شرکت دارای تاریخچه بسیار جالبی است که به اواسط قرن نوزدهم بر می گردد زمانی که معدنچیان آلمانی برای اولین بار رسوبات عظیم پتاسیم را در زمین کشف کردند که فرصتی برای تولید کودها را فراهم کرد.در سال 1889 این شرکت با نام "شرکت سهامی عام معدنکاری و حفاری عمیق" تاسیس شد و در سال 1973 به "کالی و نمک" تغییر نام داد.
درحال حاضر این شرکت آلمانی یک شرکت بین المللی است که در دو حوزه اصلی فعالیت می کند:تولید کودهای پتاسیم و نمکهای صنعتی.مرکز این شرکت در شهر کاسل است و با بیش از پنجاه شعبه در پنج قاره شبکه گسترده ای برای تامین محصولات خود دارد.محصولات این شرکت در سه دسته اصلی قرار می گیرند:کودهای پتاسیم استاندارد،کودهای مخصوص حاوی پتاسیم و منیزیم و کاملاً قابل حل در آب و همچنین کودهای اسپری کننده تحت فشار.
یکی از مزایا و موفقیت های K+S تعهد محکم این شرکت به استانداردهای زیست محیطی و تولید پایدار است.از سال 2023 تمام کودهای K+S دارای گواهینامه اکولوژیکی FiBL شده اند که نشان دهنده تعهد K+S به کاهش تاثیرات زیست محیطی و حرکت به سمت کشاورزی سبز است.این استراتژی باعث افزایش دو برابر اعتماد کشاورزان و متخصصان در سراسر جهان به کودهای K+S شده است.
بخش دوم: اوره فسفات چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
فوسفات اوره یک ترکیب آلی است که از طریق فرآیند کنترل شده واکنش بین اوره و اسید فسفریک تشکیل میشود.این ترکیب را میتوان با فرمول شیمیایی CO(NH₂)₂•H₃PO₄ نشان داد.این یک کود کاملا اسیدی است با حل پذیری بسیار بالا در آب که به ریشه های گیاهان دو عنصر حیاتی را که گیاهان به طور گسترده از آنها استفاده میکنند یعنی نیتروژن و فسفر را تامین میکند.
سولوپ توسط K+S به شکل پودر کریستالی سفید با درجه خلوص بسیار بالا موجود است.میزان نیتروژن موجود دراین کود دقیقاً17 درصد است که کل آن به شکل نیتروژن اوره (NH₂-N)می باشد.درمقابل مقدار فسفر محلول در آب 44 درصد است که به شکل فسفات پنتاکسید (P₂O₅)می باشد.این تعادل باعث می شود که آن غذای کامل برای رشد گیاهان باشد.
یکی از مهمترین خواص فیزیکی و شیمیایی این محصول حل شدن کامل آن در آب است. در واقع مقدار ماده غیر محلول که پس از حل شدن باقی می ماند کمتر از یک دهم درصد است.این ویژگی منحصر به فرد این کود امکان استفاده بدون نگرانی از آن در هرگونه سیستم آبیاری مدرن مانند آبیاری قطره ای،بارانی و میکروجت را فراهم می کند و همچنین احتمال گرفتگی داخل قطره کننده ها را به حداقل می رساند. مزیت دیگر این کود فسفات اوره K+S سطح بالای اسیدیته آن است. سطح اسیدیته یک درصد محلول این کود حدود 1.8 تا 2 و سطح اسیدیته ده درصد محلول آن حدود 1.2 است. سطح بالای اسیدیته این محصول برای تنظیم خواص شیمیایی آب و خاک بسیار مهم است که در ادامه به آن به طور مفصل خواهیم پرداخت.این کود همچنین فاقد سدیم است و مقدار کلر موجود در آن از یک درصد فراتر نمی رود.
بخش سوم: مزایای زراعی و اقتصادی استفاده از اوره فسفات K+S
تأمین همزمان دو عنصر حیاتی
نیتروژن و فسفر دو عنصر مهم برای تغذیه گیاهان هستند.این دو عنصر مسئول فرآیندهای فتوسنتز،ترکیب پروتئین،انتقال انرژی،رشد ریشه و رشد گل و میوه در گیاهان هستند. کودهای فسفری حاوی 17 درصد نیتروژن از اوره و 44 درصد فسفر قابل حل به طور کامل نیاز این دو عنصر را با یک بار استفاده برآورده می کند.پس از هیدرولیز نیتروژن از اوره در خاک به آرامی به گیاه آزاد می شود درحالی که فسفر موجود در خاک کاملا حل شده است.
حلالیت فوقالعاده و سازگاری با سامانههای نوین آبیاری
در این زمان که کشاورزی دقیق و استفاده بهینه از آب ضروری است اهمیت کودهای کاملا محلول در آب حتی بیشتر می شود.بهترین محصولی که برای سیستم های آبیاری قطره ای وپاشش استفاده می شود ک+اس فسفات اوره می باشد که دارای 100 درصد محلولیت در آب و کمترین محتوای ماده نامحلول (کمتر از یک دهم درصد) می باشد.این مزیت نه تنها یکنواختی توزیع کود در مزرعه را بهبود می بخشد بلکه مشکل انسداد و رسوب که همیشه برای کشاورزان مساله بوده را نیز از بین می برد.
نقش کلیدی در کاهش قلیائیت آب و خاک
شاید مهمترین و منحصربهفردترین مزیت اوره فسفات K+S، خاصیت اسیدی شدید آن باشد. در مناطقی که آب آبیاری دارای pH قلیایی (بالاتر از ۷) است، ورود این کود به سیستم آبیاری، باعث کاهش چشمگیر pH آب میشود. این پدیده از یک سو، از رسوبگذاری نمکهای کلسیم و منیزیم در لولهها و قطرهچکانها جلوگیری میکند و از سوی دیگر، شرایط شیمیایی خاک را برای جذب بهتر عناصر غذایی فراهم میسازد. در خاکهای آهکی و قلیایی که بخش قابلتوجهی از اراضی کشاورزی ایران را شامل میشوند، فسفر موجود در خاک بهسرعت با کلسیم ترکیب شده و به فرمهای نامحلول و غیرقابل جذب تبدیل میشود. اسیدینهسازی محیط ریشه توسط اوره فسفات، این مشکل را برطرف کرده و ضمن افزایش دسترسی گیاه به فسفر موجود در خاک، جذب ریزمغذیهایی همچون آهن، روی، منگنز و مس را نیز بهبود میبخشد.
کاهش تلفات نیتروژن و افزایش کارایی مصرف
در خاکهایی با pH بالا مقدار قابل توجهی از نیتروژن اوره از طریق بخار شدن آمونیاک از دست میرود که این بخار شدن به دلیل تبدیل اوره به آمونیاک است که سپس به صورت گاز به جو آزاد میشود. استفاده از اوره فسفر نقش حیاتی درکاهش از دست رفتن نیتروژن و همچنین بهبود کارایی نیتروژن داشته است. باکاهش استفاده از کودها بازدهی بالاتر همراه با کاهش هزینه تولید حاصل میشود.
ایمنی بالا برای محصولات حساس و محیط زیست
همانطور که قبلاً گفته شد K+S پتاسیم فاقد سدیم است و دارای سطوح بسیار پایینی از کلر (کمتر از یک درصد) می باشد.این ویژگی ها آن را انتخاب ایمن تری در مورد کشت گیاهان که تحمل کلرید و نمک را ندارند می کند.از این گیاهان می توان به مرکبات،انگور،توت فرنگی،سیب زمینی،فاصولیای دیگر سبزیجات اشاره کرد.استفاده از آن در مراحل مختلف رشد بدون هیچگونه خطر سمی بودن ایمن است.
نتایج ملموس در افزایش عملکرد و کیفیت
چندین آزمایش میدانی و آزمایش در بسیاری از مزارع و باغات در قسمت های مختلف دنیا ثابت کرده است که استفاده صحیح از فسفات اوره K+S نه تنها بهره وری فوق العاده گندم،ذرت،برنج،کانولا،سویا و پنبه را افزایش می دهد بلکه همچنین به افزایش جنبه های کیفی مانند محتوای پروتئینی دانه،محتوای چربی،اندازه و رنگ میوه ها و همچنین عمر انبار محصولات باغی کمک می کند.این کود بسیار مهم است برای حداکثر کردن پتانسیل ژنتیکی گیاه از طریق توسعه ریشه ها در مرحله اولیه و تیلر کردن محصولات دانه ای.
بخش چهارم: راهنمای جامع مصرف و نکات اجرایی
فوسفات پتاسیم K+S دارای خواص کاملا محلول است که انعطاف پذیری زیادی را در کاربردهای آن ایجاد می کند و می توان آن را به روشهای مختلف استفاده کرد :
مصرف از طریق آبیاری قطرهای و فِرتیگیشن:
این روش به عنوان پرطرفدارترین و موثرترین روش در زمان استفاده از کود شناخته شده است.در این تکنیک کود به طور کامل وآسان حل می شود و در دسترس ریشه های گیاه به همراه آب آبیاری قرار می گیرد.نرخ پیشنهادی کوددهی برای درختان میوه از 2 تا 6 کیلوگرم در هکتار برای هر آبیاری و برای محصولات کشاورزی،سبزیجات و میوه ها از 2 تا 4 کیلوگرم در هکتار است.البته این مقادیر باید با توجه به نتایج تجزیه و تحلیل خاک و آب و مرحله رشد گیاه اصلاح شوند.
مصرف بهصورت محلولپاشی برگی:
این کود نیز می تواند توسط برگها جذب شود و به عنوان تغذیه مکمل در مراحل مهم رشد استفاده شود.برای اسپری کردن به طور معمول نسبت دو تا چهار گرم در هر لیتر آب پیشنهاد می شود.زمانی که مناسب تر است این فرآیند در مراحل اولیه رشد،مراحل تله دار شدن دانه ها،مرحله قبل از شکوفایی و مراحل تشکیل میوه باشد.اسپری کردن باید در ساعات خنک روز مثل صبح زود یا عصر انجام شود.
مصرف خاکی همراه با آبیاری غرقابی:
هنگام استفاده از روشهای سنتی آبیاری قطرهای مقدار کودهای فسفات-نیترات استفاده شده معمولا یک تا دو کیلوگرم در هر 1000 متر مربع (یا 10 تا 20 کیلوگرم در هکتار) است.بهترین روش این است که کود را به طور یکنواخت در کل زمین پخش کنید قبل از شروع فرآیند آبیاری تا کود به سطح ریشه برسد.
هشدارها و توصیههای کلیدی در مصرف
آزمون سازگاری برای مخلوط کردن: ادرار کود فسفات نباید هرگز با کودهای کلسیم مانند نیترات کلسیم یا با مواد قلیایی در یک ظرف واحد مخلوط شود زیرا این امر می تواند باعث ایجاد رسوب شود وبنابراین اثربخشی کود را کاهش دهد.همیشه قبل از مخلوط کردن با سایر کودها یا سموم یک آزمایش اولیه مخلوط کردن در مقیاس کوچک انجام دهید.
تنظیم دوز: دوز مورد نیاز برای استفاده از این کود همیشه باید بر اساس تجزیه و تحلیل شیمیایی خاک و آب و همچنین نیازهای یک گیاه خاص و متخصصین محلی تعیین شود هر استفاده بیش از حد از کود علاوه بر اینکه هدر دادن منابع است می تواند به رشد گیاهان و محیط زیست به طور کلی آسیب بزند.
شرایط ذخیره سازی و استفاده:این کود باید در یک منطقه خشک و سرد ذخیره شود،دور از هرگونه نورمستقیم و رطوبت.تماس مستقیم با پوست و چشم نیز بسیار نامطلوب است بنابراین همیشه هنگام کار با این کود باید دستکش و ماسک بپوشید هرگز کود را در ظروف فلزی قرار ندهید به دلیل خواص اسیدی آن.
بخش پنجم: اوره فسفات K+S در مقایسه با سایر کودهای فسفره رایج
موقعیت نسبی کود فسفات می تواند بامقایسه ویژگی های آن با دو کود دیگر که به طور معمول استفاده می شوند مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و این کودها مونو آمونیوم فسفات (MAP) و دی آمونیوم فسفات (DAP) هستند حتی اگر این سه کود منبع اصلی فسفات باشند اما از نظر اثربخشی و کاربرد با هم تفاوت دارند. مزیت اصلی کود فسفات درمقایسه با دو کود دیگر این است که به طور کامل در آب حل می شود. درحالی که کود فسفات دارای 100 درصد قابلیت حل شدن در آب است قابلیت حل شدن MAP و DAP به ترتیب بالا و متوسط است.
از نظر pH محلول اوره فسفات بسیار اسیدی تر از هر دو MAP (pH حدود 4 تا 4.5) و DAP (قلیایی pH 8) است.این ویژگی اوره فسفات را به انتخاب منحصر به فردی برای خاکهای قلیایی و سنگی تبدیل میکند درحالی که DAP در چنین مواردی نه تنها نتایج کارآمدی حاصل نمیکند بلکه با بدتر کردن جذب عناصر اوضاع را وخیم تر میکند.از نظر منبع نیتروژن اوره فسفات حاوی نیتروژن اوره است درحالی که هر دو MAP و DAP حاوی نیتروژن آمونیوم هستند.رفتارهای این منابع نیتروژن وقتی به خاک اعمال میشود متفاوت است و انتخاب بستگی به محیط و گیاهان دارد.مطالعات نشان داده اند که در مواردی که نمک و قلیایی بودن وجود دارد اوره فسفات نسبت به DAP کارآمدتر است.
بخش ششم: اهمیت ویژه اوره فسفات K+S در کشاورزی ایران
درکشور ایران چندین مشکل در بخش کشاورزی وجود دارد که مهمترین آنها وجود مناطق وسیع خاکهای سنگ آهکی با pH بالا و کمبود شدید آب و همچنین نیاز به افزایش تولیدات هر هکتار از زمین است.دراین شرایط استفاده از کود K+S اوره فسفات ضروری میشود.خاکهای سنگ آهکی که بخش عمده ای از اراضی کشاورزی کشور را تشکیل میدهند به دلیل آلکالینی بودن و داشتن محتوای بالای کلسیم باعث تثبیت سریع فسفر و ازاینرو محروم کردن گیاهان از دسترسی به آن میشوند.استفاده از این کود به کاهش این مشکلات تاریخی کمک خواهد کرد.کشاورزان ایرانی که طی سالهای متمادی با علائم کمبود فسفر درگیاهان خود درحال استفاده از کودهای فسفر بودند با استفاده از کود K+S اوره فسفات میتوانند تغییرات چشمگیری در عملکرد مزرعه خود مشاهده کنند.
در واقع یکی از چالش های اصلی گسترش سیستم آبیاری تحت فشار در کشور مسدود شدن قطره قطره ها به دلیل رسوب کلسیم در آب آبیاری است.استفاده مداوم از اوره های فسفات دار با ویژگی اسیدی نه تنها این مشکل را پیشگیری می کند بلکه می تواند رسوبات گذشته را نیز تمیز کند.این ویژگی عمر تجهیزات آبیاری را افزایش می دهد و همچنین هزینه نگهداری سیستم را کاهش می دهد.
علاوه بر این به دلیل خشکسالی و کمبود منابع آب استفاده از کودهای محلول در آب که از طریق سیستم آبیاری قطره ای در ایران استفاده می شود باعث افزایش کارایی آب و کود شده است و این یکی از گامهای اصلی در جهت کشاورزی پایدار در کشور است.
نتیجهگیری
قطعا محصول SoluUP که توسط شرکت K+S آلمان تولید شده است یعنی فسفات اوره ای باید یکی از پیچیده ترین و موثرترین کودهای شیمیایی در بازار جهانی امروز محسوب شود.این محصول به دلیل استفاده از تکنولوژی شیمیایی پیشرفته و نیازهای واقعی کشاورزی مدرن ایجاد شده است.به طور خاص توانایی حل کامل نیتروژن اوره و فسفر و همچنین حل پذیری کامل و اسیدیته بالا این محصول را به وسیله ای بسیار موثر برای غلبه بر مشکلات کوددهی خاکهای قلیایی و سنگی تبدیل می کند.مزایای این کود بسیار زیاد است و شامل دسترسی آسان به فسفر،کاهش از دست دادن نیتروژن،جلوگیری از انسداد سیستم های آبیاری،ایمنی برای گیاهان حساس به کلر و در نهایت افزایش محصول می باشد.
درمحیط حساس امروز که امنیت غذایی و پایداری تولید ازمهمترین مسائل جوامع انسانی است استفاده ازمحصولاتی با چنین سطح بالایی از تخصص و مبتنی برعلم نه تنها مطلوب بلکه کاملا ضروری است.K+S که بیش از صد سال است باکشاورزان و متخصصان این حوزه درارضای نیازهای محیطی همکاری می کند همچنان در مسیر نوآوری ها و یافتن راه حل هایی که به ساختن آینده ای پایدار کمک می کند درحال پیشرفت است.سرمایه گذاری در کودهایی مانند اوره فسفات چیزی نیست جز سرمایه گذاری درسلامت خاک،افزایش بهره وری،منابع آب و آینده کشاورزی به طور کلی .
