گلایفوزیت
این مقاله به معرفی گلایفوزیت، نحوه عملکرد و جذب آن، زمان و شرایط مناسب مصرف، مشخصات فنی، روش استفاده در باغ و مزرعه، مدیریت مقاومت علف‌های هرز و نکات ایمنی و بهداشتی آن می‌پردازد. هدف مقاله، ارائه یک دیدگاه کاربردی و جامع برای آشنایی بهتر با گلایفوزیت و اصول مصرف صحیح آن در کشاورزی است.
گلایفوزیت ؛ علف‌کش سیستمیک و غیرانتخابی
علف‌کش سیستمیک و غیرانتخابی با طیف اثر وسیع — جذب از طریق برگ و انتقال به ریشه ، مهار آنزیم حیاتی گیاه و کنترل کامل علف های هرز یک ساله و دائمی
گلایفوزیت چیست ؟
گلایفوزیت یک علف‌کش سیستمیک و غیر انتخابی از گروه اسید های آمینه فسفونیک است که با فرمول شیمیایی C₃H₈NO₅P شناخته می‌شود . این ترکیب از طریق برگ ها و سایر بافت های سبز گیاه جذب شده و پس از ورود به سیستم آوندی ، به تمام نقاط گیاه از جمله ریشه ها و اندام های زیر زمینی منتقل می‌گردد .
مکانیسم اثر گلایفوزیت بر پایه مهار آنزیم EPSP سنتاز است که در مسیر بیوسنتز اسید های آمینه ی آروماتیک ( فنیل آلانین ، تیروزین و تریپتوفان ) نقش کلیدی دارد . با توقف این مسیر متابولیک ، تولید پروتئین های ضروری گیاه متوقف شده و علف هرز به تدریج خشک می‌شود .
از آنجا که این علف کش غیر انتخابی عمل می‌کند ، میان گیاهان زراعی و علف های هرز تمایزی قائل نمی‌شود و به تمام بافت های سبز رنگ آسیب می‌رساند . به همین دلیل ، دقت در روش مصرف و محافظت از گیاهان هدف از اهمیت بالایی برخوردار است . کنترل شیمیایی علف های هرز با گلایفوزیت یکی از رایج ترین روش های مدیریت علف های هرز در کشاورزی مدرن است .
گلایفوزیت پس از محلول پاشی روی سطح برگ جذب شده و از طریق مسیر سمپلاستیک و آپوپلاستیک در سراسر گیاه حرکت می‌کند .
برخلاف علف کش های تماسی ، گلایفوزیت به ریشه ها و اندام های زیر زمینی علف های هرز دائمی نیز منتقل می‌شود و آن ها را کاملاً نابود می‌کند .
توقف تولید اسید های آمینه آروماتیک منجر به توقف رشد ، زردی ، نکروز و در نهایت مرگ کامل گیاه می‌شود .
چه زمانی مصرف شود ؟
اثر بخشی گلایفوزیت به شدت تحت تأثیر شرایط محیطی و مرحله رشدی علف های هرز است . حساس ترین مرحله زمانی است که گیاهان تازه شروع به رشد رویشی فعال کرده اند و برگ های جوان سطح جذب بالایی دارند . زمان سمپاشی گلایفوزیت باید با دقت انتخاب شود .
دمای مناسب ( بین ۱۵ تا ۲۵ درجه ) ، وجود رطوبت نسبی مناسب و عدم وجود تنش خشکی ، شرایط ایده‌آلی برای جذب و انتقال علف کش فراهم می‌کنند . در شرایط خشک یا بسیار گرم ، روزنه‌های برگ بسته شده و جذب کاهش می یابد .
دمای مناسب سمپاشی گلایفوزیت
بهترین دما برای سمپاشی گلایفوزیت ۱۵ تا ۲۵ درجه می باشد . دمای بالاتر از ۳۰ درجه باعث تبخیر سریع قطرات و کاهش جذب می‌شود .
رطوبت نسبی و جذب گلایفوزیت
رطوبت نسبی بالای ۶۰٪ سرعت خشک شدن قطرات روی برگ را کاهش داده و زمان جذب را افزایش می‌دهد .
شرایط باد در سمپاشی
از سمپاشی در شرایط باد با سرعت بیش از ۵ کیلومتر بر ساعت خودداری کنید تا از رانش قطرات به محصولات مجاور جلوگیری شود .
فاصله بین سمپاشی تا بارندگی
بارندگی ۲ تا ۴ ساعت قبل یا بعد از سمپاشی اثربخشی گلایفوزیت را به شدت کاهش می‌دهد . حداقل ۶ ساعت نباید بارش بارانی اتفاق افتاد .
مشخصات فنی
فرمولاسیون های تجاری گلایفوزیت معمولاً به صورت محلول در آب (SL) با غلظت های مختلف عرضه می‌شوند . رایج ترین فرم تجاری ، گلایفوزیت ۴۱٪ SL است که معادل ۳۶۰ گرم در لیتر ماده مؤثره می‌باشد .
ماده خالص گلایفوزیت یک جامد کریستالی سفید رنگ با نقطه ذوب حدود ۱۸۹ درجه سانتی‌گراد است . حلالیت آن در آب حدود ۱۲ گرم در لیتر در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد می باشد .
نحوه مصرف در باغات و مزارع
روش صحیح مصرف گلایفوزیت بسته به نوع علف هرز ، مرحله رشدی و سیستم کشت متفاوت است . دوز مصرف گلایفوزیت نیز باید بر اساس شرایط تنظیم شود . در ادامه سه سناریوی اصلی را بررسی می‌کنیم .
شیوه مصرف در باغ های میوه
از برخورد محلول با برگ و تنه درخت جلوگیری کنید . سمپاشی را در ساعات خنک روز انجام دهید و از باد پاش اجتناب نمایید . استفاده از محافظ تنه درخت توصیه می‌شود .
🍎 باغات میوهسم گلایفوزیت در مزارع بدون شخم
حفظ بقایای گیاهی و کنترل پوشش قبلی : این روش به حفظ رطوبت خاک و کاهش فرسایش کمک شایانی می‌کند . گلایفوزیت را قبل از کاشت محصول اصلی استفاده کنید .
🌾 مزارع بدون شخمنکات مهم قبل از سمپاشی گلایفوزیت
صبح یا عصر، فشار کم و بدون باد . از سمپاشی در شرایط بارانی یا زمانی که گیاهان تحت تنش هستند خودداری کنید . حداقل ۶ ساعت باران نبارد .
⏰ زمان بندی مناسبمناسب برای اکثر علف های هرز یک ساله و دائمی
نکات کلیدی
مقاومت علف های هرز به گلایفوزیت
استفاده مکرر و انحصاری از گلایفوزیت می تواند منجر به توسعه جمعیت های مقاوم از علف های هرز شود . این یکی از مهم ترین چالش های مدیریت یکپارچه علف های هرز در جهان است .
مقاومت علف های هرز به گلایفوزیت چیست ؟
در اثر انتخاب طبیعی ، علف های هرزی که به طور ژنتیکی نسبت به گلایفوزیت مقاوم هستند ، پس از هر بار سمپاشی زنده مانده و غالب می‌شوند . پس از چند نسل ، جمعیت کاملاً مقاوم می‌گردد .
مدیریت تلفیقی مقاومت به گلایفوزیت
برای کاهش خطر مقاومت ، گلایفوزیت را با علف کش هایی با مکانیسم اثر متفاوت ترکیب کنید . همچنین از روش های غیر شیمیایی مانند وجین دستی ، چمن زنی و مالچ پاشی استفاده نمایید .
ایمنی و سلامت در مصرف گلایفوزیت
ایمنی کاربر و سلامت انسان از مهم ترین مسائل در استفاده از گلایفوزیت است . هنگام پاشیدن این علف‌کش ، استفاده از تجهیزات حفاظت شخصی مانند دستکش نیتریل ، عینک ایمنی ، ماسک تنفسی و پوشش کامل بدن الزامی است .
در صورت تماس با پوست یا چشم‌ها ، شستشوی کامل با آب فراوان به مدت حداقل ۱۵ دقیقه ضروری است . در صورت بلع اتفاقی ، بلافاصله به مرکز درمانی مراجعه کنید . باقیمانده سم در خاک نیز باید مورد توجه قرار گیرد .
تجهیزات ایمنی هنگام سمپاشی گلایفوزیت
دستکش نیتریل ، عینک محافظ ، ماسک تنفسی با فیلتر مناسب و لباس کار آستین بلند حداقل الزامات هستند . از تماس مستقیم پوست با محلول جلوگیری کنید .
نگهداری و انبارداری گلایفوزیت
محلول گلایفوزیت را در ظرف اصلی ، دور از دسترس کودکان ، مواد غذایی و در محیط خشک و خنک نگهداری کنید . از یخ زدگی و دمای بالای ۴۰ درجه محافظت شود .
کمک های اولیه بلافاصله از تماس با گلایفوزیت
در صورت تماس با چشم ، بلافاصله با آب فراوان شستشو دهید . در صورت استنشاق ، فرد را به هوای آزاد منتقل کنید . در صورت بلع ، دهان را شسته و فوراً به پزشک مراجعه کنید .
ملاحظات بهداشتی
نظرات علمی در مورد سرطان زایی گلایفوزیت متفاوت است . « IARC » آن را « احتمالاً سرطان زا » طبقه بندی کرده ، اما EPA و FAO/WHO مصرف صحیح را کم خطر می‌دانند .
خلاصه و نتیجه‌گیری
گلایفوزیت با فرمول C₃H₈NO₅P یک علف کش سیستمیک و غیر انتخابی است که با مهار آنزیم EPSP سنتاز ، مسیر بیوسنتز اسید های آمینه آروماتیک را در گیاهان مختل می‌کند . جذب از طریق برگ و انتقال به ریشه ، آن را به ابزاری قدرتمند برای کنترل علف های هرز یک ساله و دائمی تبدیل کرده است .
تفاوت گلایفوزیت و راندآب چیست ؟
گلایفوزیت ماده مؤثره است ، در حالی که راندآپ (Roundup) یک نام تجاری برای محصولات حاوی گلایفوزیت می‌باشد . به عبارت دیگر ، هر محصول راندآپ حاوی گلایفوزیت است ، اما هر گلایفوزیتی راندآپ نیست. تفاوت اصلی در غلظت ماده مؤثره و نوع افزودنی های فرمولاسیون است . مطالعه برچسب قبل از مصرف ضروری است .
